Ombudsman ne demek?

Kelime kökeni açısından İsveççe'de “arabulucu” anlamına gelen ‘ombuds’ ve “kişi” anlamına gelen ‘man’ kelimelerinden birleşmesinden oluşmuştur ve aracı kişi anlamına gelmektedir.

İlk Ombudsman,1809'da İsveç'te kuruldu. 1950'ye kadar İsveç ve Finlandiya'da bulunan sistem, sonraları yaygınlaştı. Günümüzde 90'ı aşkın ülkede ulus, bölge,şehir belediye ve sektör bazında uygulanmaktadır. Avrupa Birliği bünyesinde de bir Ombudsman oluşturulmuştur.

Ombudsman sistemi; kamu yönetiminde, merkezi idare organları, personeli veya onun adına hareket eden diğer makamların kötü yönetiminin sonucu olarak haksızlığa uğrayanların şikayetlerini inceleyen kurumdur. Sistemin yaygın olan şekli parlamento ombudsmanlığıdır.

Demokrasinin, özgürlükçü, çoğulcu ve katılımcı boyutlarıyla eksiksiz bir biçimde gerçekleştirilebilmesi için Ombudsman müessesesine günümüzde özel ve ayrı bir önem verilmektedir. İdarenin yeniden yapılanması çalışmaları nedeniyle kavram, sık sık kamuoyunun gündemine taşınmaktadır. Ombudsman esas itibariyle İskandinav ülkeleri orijinli bir kurumsal yapıdır.

İsveç Krah Demirbaş Charles ülke dışındayken, ülkeyi nasıl yönetirim diye düşünmüş ve bu kurumu bir çözüm olarak uygula­maya koymuştur. Kavram, İsveç kökenlidir. İsveççe'de temsilci demek­tir. Bu anlamı zamanla değişmiş ve günümüzde kamu denetçisi anlamına dönüşmüştür.

Ombudsman kurumu İsveç'den, önce diğer İskandinav ülkelerine yayılmış daha sonra da Avrupa'dan Afrika'ya kadar uzanan coğrafyada etkin bir kurumsal yapı olarak kamu yönetimindeki saygın yerini almıştır. Kurum, pek çok ülkede Anayasal bir müessesedir.

Ombudsman'ın seçilme ve görevden alınma süreci, çalışmalarında bağımsızlığın sağlanabilmesi yönünden önemlidir. Bu konudaki temel ve yaygın yaklaşım, tarafsız ve bağımsız çalışabilmelerine olanak sağlayacak bir yöntemin benimsenmesidir. Örneğin, Türkiye gibi Cumhurbaşkanlığı makamının politik olmadığı ülkelerde, Ombudsmanların Cumhurbaşkanları tarafından atanmaları kurumun bağımsızlığı ilkesine uygundur.

Ama, Fransa gibi yan başkanlık sistemlerinin uygulandığı ülkelerde Cumhurbaşkanlarının, politik kimlikleri mevcut olduğu için Ombudsman atama yetkisine sahip kılınmaları Kurumun tarafsızlığı ilkesine uygun düşmez. Nitekim Ombudsmanların, değişik ülke uygulamalarının çoğunda, parlamento ve hükümetler tarafından atanmaları istisnadır. Atanma merci­lerinin etkisinde kalmamaları için pekçok ülkede, yalnızca bir dönem için seçilmeleri öngörülmüştür. Bağımsız çalışabilmeleri için bütçelerinin kısıtlanmaması da ayrıca önemlidir.

Sistemin özellikleri

• İdarenin, kendi iç denetim yolları ve yargı denetimi dışında denetlenmesini içerir.
• Genellikle parlamento tarafından seçilir.
• Özerk bir yapıya sahiptir.
• Başvuru üzerine veya kendiliğinden harekete geçer.
• Şikayet sahipleri Ombudsman'a kolayca ulaşabilmelidir.
• Çalıştığı konu ile ilgili her tür bilgi ve belgeye ulaşabilmelidir.
• İnceleme yapmanın dışında yasal bir yetkisi yoktur.
• Yapılan araştırma ve sonucu taraflara bildirilir. Karar doğrulltusunda idareye önerilerde bulunur, sonucu kamuoyuna duyurur. Kamuoyuna ve medyaya yapılan açıklamaOmbudsman'ın etkinliği için önemli bir araçtır.

Kamu denetçiliği kurumu nedir?

İdarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde hukuka ve hakkaniyete uygun yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir kamu kurumudur.

Kamu denetçiliği kurumu'na (Ombudsman) kimler nasıl başvuru yapabilir?

İdarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına karşı menfaati ihlal eden gerçek ve tüzel kişiler kuruma şikayet başvurusunda bulunabilir. Şikayetin insak hakları, temel hak ve özgürlükler, kadınhakları, çocuk hakları ve kamuyu ilgilendiren genel konulara yönelik olması halinde menfaat ihlali aranmaz.

Soruşturmacı ne demek?

Sözlükteki anlamı: bilimsel, toplumsal, siyasal bir anketi, bir piyasa araştırmasını, kamuoyu yoklamasını yürüten kimse, anketçi, anketör.

Son eklenenler

say